Nu eindelijk weer gesetteld te zijn en het ‘gewone’ leven weer te hebben opgepakt zit ik nog steeds met allerlei gedachten en beelden die steeds weer bij mij terugkomen. Onder andere: een Canadese vrouw van ongeveer 35 jaar die jankend haar 1^e jubileumjaar vierde. Ze was nu precies één jaar clean na een leven vol spuiten en slikken met het daarbij behorende leven van diefstal, prostitutie en geweld. Een moment van aandacht na de wedstrijd van de Canadese vrouwen tegen de Noorse vrouwen gaf haar zoveel emotie dat de twee ploegen en het arbitrale trio elkaar knuffelden en steunden alsof het om een verloren familielid ging.

Ook de beelden van de herenteams van India, Namibië en Cambodja, die als ik floot bij de line-up een eerbiedige knieval voor me maakten alsof ik een presidentiële VIP was, zullen me bijblijven. Daarbij het gesprek in mijn herinnering ophalend met de Keniaanse speler die nog nooit twee uur met een blanke man had gesproken, laat staan een diepgaand gesprek met een blanke internationale scheidsrechter. Het aanraken of mijn huid wel echt is, zijn ervaringen die met geen pen te beschrijven zijn en volgens de Nederlandse normen en waarden ook niet te bevatten. Het maakt je tot een ander mens waarbij je niet alles meer voor vanzelfsprekend aanneemt. Alles is in Nederland zo goed geregeld.

Ik las het verhaal van de Nederlandse aanvoerder van het herenteam die het over het zogeheten schaamtegevoel had. Spelers van Kenia en India waarmee hij op dezelfde afdeling in het sporthostel sliep waren blij met het flesje shampoo dat hij hen gaf. Dat hadden ze thuis in hun land niet. Ze sliepen op straat en in plaats dat iemand zich over hun ontfermde werden ze in hun thuisland juist weg- of opgejaagd.

Dan de verslaggeefster die in huilen uitbarstte toen ze het leed hoorde wat de ongeveer 16 jarige Cambodjaanse jongen was overkomen. Hoe hij was misbruikt, mishandeld en verslaafd was aan drugs. Het lijm snuiven waarmee hij op zeer jonge leeftijd al was begonnen. Met alle gevolgen van dien en de verschrikkelijke dingen die hij heeft meegemaakt om aan drugs te komen. Als je dan het plezier ziet waarmee die jongen tien jaar later voetbalt en aan zijn tweede jeugd is begonnen. Dat is de beloning voor de inspanningen van de Homeless World Cup voor hem en zijn teamgenoten. En dan niet alleen de uitverkiezing om zijn land te mogen vertegenwoordigen op de Homeless World Cup, maar ook dat hij weer geloof heeft in het leven en dat er in hem geloofd wordt. 

Mijn mooiste wedstrijdervaringen waren die van de Filippijnen tegen Italië, Polen tegen Schotland en de halve finale tussen Mexico en Brazilië. Ik heb na de prijsuitreiking en tijdens de signeersessies die spontaan ontstonden, honderden spelers, begeleiders en supporters ontmoet die met mij op de foto wilden en een handtekening op hun shirt, bal of foto. Ik heb mijn shirts met mijn handtekening gewisseld met twee Braziliaanse spelers. Ik heb ze hun eigen shirt laten houden, maar ergens in Brazilië lopen nu twee potentiële scheidsrechters rond die zo trots zijn dat ik hen mijn scheidsrechtershirts heb gegeven. Dezelfde scheidsrechter dus die de halve finale floot die ze verloren. En toch waren ze hartstikke trots op mij. Deze spelers vertelden ook over het zwarte gat waarin ze waarschijnlijk na terugkomst zouden vallen. Na een intensief en intern trainingsprogramma te hebben doorlopen van ruim zes maanden en de daarop volgende twee weken van de Homeless World Cup in Parijs moesten ze nu terug naar Brazilië om hun eigen leven weer op te bouwen in de sloppenwijken waar uitbuiting en geweld aan de orde van de dag is. Ze zagen er echt tegenop. Ik kan mij dat heel goed voorstellen. Ze hadden een half jaar de aandacht gekregen die ze eigenlijk horen te krijgen en staan er nu weer alleen voor. Een van de HWC-regels is dat als een speler aan een HWC-toernooi heeft meegedaan hij het volgend jaar niet meer mag meedoen. Een van de spelers keert dan terug als coach van het nieuwe team onder supervisie van de bondscoach. De rest probeert in hun eigen land een nieuw leven met structuur en ritme op te bouwen.

Daarnaast het moment met de verliezend finalekeeper van Mexico die na de verloren finale huilend in mijn armen valt en zo hebben we een kleine vijf minuten gestaan op het veld. Met alle feestende Schotse spelers en aanhang om ons heen. Ook dat is de Homeless World Cup spirit: winnen en verliezen met alle emoties die daarbij horen. Drie uur later gebeurde het nog een keer, toen dezelfde keeper jankend zijn prijs voor de Beste Keeper van het Toernooi kwam laten zien. Ook hij zag enorm op tegen wat hem bij terugkeer in zijn land te wachten stond. Hij hoopte dat hij nog in de gelegenheid was om mij volgend jaar, als de Homeless World Cup in Mexico-City is, te bezoeken en vroeg of ik dat wilde. Ik zei uiteraard ja en gaf hem mijn kaartje met onder andere mijn email adres en Facebook account. Maar als hij terug ging naar zijn geboortedorp, dan kan hij niet internetten. Ze hebben geen electriciteit; ook weer iets waar je als Nederlander helemaal niet bij nadenkt. Als hij echter in Mexico-City zou blijven, zou er waarschijnlijk weer een leven vol geweld en uitbuiting volgen. Hij wist dus nog niet, of hij er volgend jaar bij zou zijn. Ik stond met al mijn wijsheden en grote mond opnieuw met een mond vol tanden. Ook hij valt na maanden van training, structuur en ritme weer in een groot zwart gat.

Ik val zelf nu ook in een zwart gat, niet zo diep en treurig als veel HWC-deelnemers. Na deze mooie en toch ook heftige ervaringen bedank ik de stichting Life Goals, KNVB en mijn eigen leidinggevende dat zij dit allemaal mogelijk hebben gemaakt. Ik ga wel weer gewoon mijn dagelijkse docentenritme oppakken, maar de ervaringen, herinneringen, gesprekken en beelden blijven altijd op mijn netvlies gebrand. Ik hoop dat ik volgend jaar in Mexico-City ook weer uitgenodigd zal worden voor de Homeless World Cup. Om zo een heel klein beetje te kunnen bijdragen aan de re-integratie van de deelnemers en ze vooral de aandacht en respect te geven die dak- en thuislozen verdienen. Het was de mooiste scheidrechters uitnodiging ooit!
Paul Nagtegaal